Seplenienie to najczęściej spotykana wada wymowy wśród dzieci. Jest to nieprawidłowa artykulacja wszystkich lub niektórych spośród głosek:

  • Szeregu syczącego: s, z, c, dz;
  • Szeregu ciszącego: ś, ź, ć, dź;
  • Szeregu szumiącego: sz, ż (rz), cz, dż.

Najczęściej występującym rodzajem seplenienia jest międzyzębowe. Polega ono na wsuwaniu języka pomiędzy zęby górne i dolne podczas artykulacji głosek s, z, c, dz, ś, ź, ć, dź, sz, ż (rz), cz, dż, a czasem także t, d, n, l. pojawia się ono zwykle po 3. roku życia, kiedy dziecko zaczyna wymawiać głoski s, z, c, dz. Często wada ta jest bagatelizowana i zbywana stwierdzeniem, że dziecko z tego wyrośnie. Otóż niestety prawda wygląda tak, że najprawdopodobniej nie wyrośnie. Dorastając może oczywiście nieco skorygować ułożenie języka, jednakże seplenienie międzyzębowe jest wadą trudną do usunięcia ze względu na wyrobiony u dziecka nawyk wkładania języka między zęby. A im później rozpocznie się pracę z dzieckiem, tym trudniej będzie wypracować prawidłową realizację, gdyż ten nawyk będzie u dziecka jeszcze bardziej utrwalony.

Chcę nadmienić, że oprócz nieestetycznej wymowy i wyglądu twarzy podczas mówienia, niekorygowane seplenienie międzyzębowe (inaczej interdentalne) niesie ze sobą również inne konsekwencje. Oto niektóre z nich:

  • Nawykowe oddychanie torem ustnym, a więc otwartą buzią, co w konsekwencji może powodować częste stany zapalne gardła;
  • „Gapciowaty” wyraz twarzy – załzawione oczy, nieruchome policzki, twarz bez wyrazu (tzw. twarz adenoidalna);
  • Skrócenie i dużo mniejsza ruchliwość górnej wargi;
  • Wady zgryzu – napierający na zęby język lub ciągle oddychanie przez usta może powodować mniej lub bardziej znaczące wychylanie się zębów przednich na zewnątrz jamy ustnej.

Ważne jest także, aby znaleźć przyczynę, dla której dziecko wkłada język między zęby. Często jest to nieprawidłowo wyrobiony nawyk. Jednak równie często przyczyną może być przerośnięty trzeci migdał. Częsty katar, a więc ciągle „zatkany” nos, także może być przyczyną międzyzębowej realizacji głosek. Tak często dzieje się u dzieci z różnorakimi alergiami. Inną, choć rzadziej spotykaną przyczyną, może być wada zgryzu, sprawiająca, że zęby nie domykają się na tyle dokładnie, aby utrzymać język wewnątrz jamy ustnej, a tym samym sprzyjają wkładaniu go między zęby.

Jedno jest pewne – jeżeli zauważyliście u swojego dziecka język między zębami przy artykulacji głosek s, z, c, dz, ś, ź, ć, dź, sz, ż (rz), cz, dż  lub t, d, n, l, skontaktujcie się z logopedą. Być może specjalista rozwieje Wasze wątpliwości i powie, że nie ma się czym przejmować. Jednak pamiętajcie, że im wcześniej seplenienie międzyzębowe zostanie u dziecka wykryte, tym większe są szanse na pozbycie się tej wady raz na zawsze.

Anna Gutowska – Zagawa – logopeda, pedagog specjalny