W przypadku, kiedy niechęć do niektórych pokarmów wynika z nieprawidłowego odbioru bodźców węchowych należałoby obserwować dziecko, czy dane zapachy go faktycznie drażnią. Jeżeli tak, to trzeba na początku je wszystkie w miarę możliwości wyeliminować lub zminimalizować.  Dziecko z nadwrażliwością węchową wyczuwa nawet bardzo delikatne zapachy i może je odbierać jako nieprzyjemne. Starajmy się nie używać mocnych perfum, odświeżaczy powietrza. Ograniczmy zapachy kuchenne. Jedzenie powinno być bezwonne. Następnie stopniowo wprowadza się delikatne i łagodne zapachy, za każdym razem opowiadając o tych zapachach. Prezentuje się je kilkakrotnie z coraz bliższej odległości.

Przy obydwu procedurach należy pamiętać, iż nie wolno do niczego zmuszać dziecka.

Jeżeli problemy np. z jedzeniem zielonych potraw wcale nie wynikają z nadwrażliwości któregoś ze zmysłów, tylko z niechęci przed nowymi smakami, należy zrobić to sposobem, ale o tym w innym wpisie.

Często zdarza mi się rozmowa z rodzicami, którzy są wręcz załamani, bo ich dziecko zupełnie nie chce jeść lub mają bardzo zawężone menu. Maluch jest już przebadany przez pediatrę, neurologa, dietetyka, psychologa, czasem nawet psychiatrę. Żadnych zdrowotnych problemów. Nie wiedzą gdzie szukać przyczyny.
Podczas oceny procesów integracji sensorycznej w przypadku takich dzieci dowiaduję się, że maluch, gdy tylko poczuje np. zapach pieczonego lub gotowanego mięsa ucieka najdalej jak mogą. Dzieci z nadwrażliwością zmysłu węchu odbierają przyjemne lub zupełnie nie zauważalne dla otoczenia zapachy jako nieprzyjemne, czasem wręcz drażniące. I tu nasuwa się pytanie – czy my dorośli chętnie zjedlibyśmy coś, co by nam (kolokwialnie mówiąc) „śmierdziało”? Oczywiście, że nie. Dlatego dzieci z tymi problemami bronią się jak mogą przed bodźcami, których nie tolerują.
Nie jest to zazwyczaj jedyna przyczyna niechęci do jedzenia. Często jest też tak, że dzieci mają nadwrażliwość dotykową w obrębie jamy ustnej. Preferują tylko np. przemielone, papkowate jedzenie, mimo, iż nie są już niemowlakami. Niechętnie chcą coś gryźć, gdyż taki kontakt z jedzeniem mogą odczuwać jako bolesny.
Do tego wszystkiego może jeszcze dochodzić nadwrażliwość smakowa. Dziecko zwielokrotnia odczucia smakowe. Nie lubimy przecież kiedy potrawa jest zbyt gorzkie, słone, czy gorące. A osoba z nadwrażliwością smakową właśnie tak odbiera jedzenie.
Poprzez odpowiednie ćwiczenia stymulujące poszczególne zmysły dziecka, zwiększa się tolerancję na dotyk, zapachy , smaki. Jest to długotrwały proces i nie może być robiony w sposób przypadkowy.

Już po przeczytaniu pierwszych stron książki dostrzegłam ogromną siłę pozytywnego myślenia. Przesiąknięta jest nią cała książka. Jak radzi autorka “wybieraj życie, a nie cierpienie“. Przekonuje wszystkich dookoła, by zaczęli myśleć o tym, co potrafi dziecko z autyzmem, a nie z czym sobie nie radzi. Ellen Notbohm wcale nie twierdzi, że droga jest łatwa. Ale przy odpowiedniej pracy da się ją przejść i można czasem osiągnąć lepszy efekt od zakładanego.

Ta książka to także zbiór informacji na temat funkcjonowania poszczególnych zmysłów dziecka z autyzmem, problemów zdrowotnych, odpowiada skąd biorą się “dziwne ” zachowania.

Polecam książkę tej autorki wszystkim rodzicom dzieci z autyzmem, terapeutom, pedagogom oraz każdemu, kto chce zrozumieć świat tych wyjątkowych dzieci.

Autor: Ellen Notbohm
Tytuł: 10 rzeczy, o których chciałoby Ci powiedzieć dziecko z autyzmem
Wydawca: Świat Książki

“Ja tylko odłupuję

Michelangelo

Te słowa brzmią mi w uszach podczas prowadzenia terapii. Przecież on mówił także o mnie, o terapeucie, nauczycielu i rodzicu. To ja, jak każdy inny dorosły człowiek mam być przewodnikiem w życiu dziecka i wydobywać jego potencjał. Moją rolą nie  jest wyręczanie, ale wskazywanie drogi, wspieranie, motywowanie, a także dostrzeganie w dziecku jego zdolności. W każdym drzemie przecież jakiś ukryty talent. Wcale nie muszą to być od razu zdolności muzyczne, plastyczne, taneczne, chociaż te najłatwiej dostrzec. Może to być także na przykład zamiłowanie do różnych dziedzin nauki.

Któregoś razu pewien mój podopieczny – bardzo skryty, wycofany i nieśmiały – przyniósł na zajęcia patyczaki, które dał mu na przechowanie jego kolega. Na początku nieznacznie skrzywiłam się, gdyż sama nie jestem specjalną zwolenniczką tego typu stworzonek, ale widziałam w jego oczach iskrę. Słowa, które wypowiedział bardzo mnie wzruszyły: „wiesz ciociu – powiedział 6 letni Kubuś – popatrz, czy to nie jest prawdziwy cud życia.., jak będę duży, sam chciałbym zajmować się różnymi żyjątkami i obserwować jak tworzą nasz świat”. W ustach tak małego dziecka zabrzmiało to nader poważnie, ale od tamtej pory wielokrotnie prowadziliśmy rozmowy na temat różnych gatunków zwierząt i roślin.

Rozmawiałam z rodzicami, aby wspierali jego zainteresowanie. Na początku dostawał wiele albumów, filmów. Wkrótce miał swoje pierwsze małe terraria… Wraz z rodzicami jeździł często na Podlasie poobserwować przyrodę, pływając na tratwie po Biebrzy.

Kuba poszedł do szkoły. Nie miał zbyt dużo kolegów, bo jego nieśmiałość powodowała, iż był odrzucany przez swoich kolegów. Po rozmowie z nauczycielką w szkole wspólnie uznałyśmy, że fajnie byłoby, aby Kuba pochwalił się swoją pasją na lekcji wychowawczej, bo to był temat, który powodował, iż Kuba zapominał o swojej nieśmiałości. Miałyśmy nadzieję, że dotychczasowe, dość słabe kontakty z rówieśnikami nieco się polepszą. I tak się stało. Okazało się, że miłośników przyrody jest więcej  wśród pierwszaków. Tego dnia rodzice Kuby zadzwonili do mnie, że to był strzał w dziesiątkę. Chłopiec rozkwitał od tamtej pory. Nabrał odwagi. Uczestniczył w kółkach biologicznych, olimpiadach. Obecnie mój „mały, zagubiony” Kuba kończy liceum i wybiera się na studia biologiczne.

Warto dostrzec w dziecku jego “błysk w oczach”, bo dzięki tym pozornym drobiazgom możemy uczynić dziecko szczęśliwsze, a naszą pracę efektywniejszą.

(imię dziecka zostało zmienione)

Ostatnio mój grzeczny 4,5 letni synek zamienił się w istnego diabełka. Rozkapryszony, rozkrzyczany… pomyślałam „to nie jest mój syn”. Wraz z mężem zaczęliśmy zastanawiać się co takiego wydarzyło się, że w tak krótkim czasie chłopak przeszedł istną metamorfozę. Może pobyt u babci – w końcu dziadkowie są od „rozpuszczania”, …ale żeby doprowadzić aż do takiego stanu krnąbrności, że nie reaguje kompletnie na polecenia moje i męża. Nawet wspólna zabawa stała się irytująca, on robił swoje, kompletnie nie zwracając uwagi na sugestie, żeby może zrobił coś w inny sposób. My swoje, on swoje. Dziecko mówiło do nas coraz głośniej, wręcz krzyczało.
Niemal anegdotycznie zaczął przekręcać całe zdania. My mówimy: “mleko już gotowe”, a on pyta: “co? idziemy na rower?”.
Kiedy stał odwrócony przestał zwracać głowę w stronę źródła dochodzącego dźwięku. To był sygnał, który jeszcze bardziej nas zaniepokoił. Zaczęliśmy się domyślać, że dzieje się coś złego z jego słuchem. Wykonaliśmy prosty test, czyli mówiliśmy do niego proste, znane wyrazy typu: kotek, piesek, lampa, tak, żeby nie widział naszej buzi. Mówiliśmy szeptem, potem nieco głośniej. Stawało się powoli jasne, że nasz syn na poważny problem ze słuchem. Wizyta u pediatry, a potem u laryngologa zaowocowała diagnozą: płyn w uszach, który powoduje w tym przypadku znaczny niedosłuch.
Procedura leczenia jeszcze trochę potrwa. Ale już widzimy, że odkąd zaczęliśmy mówić bezpośrednio do uch naszego syna, wyraźnie i dosyć głośno wrócił nasz uśmiechnięty aniołek.
Wnioski jakie wyciągnęliśmy z tej lekcji jako rodzice to: dokładniej i dogłębniej przyglądać się przyczynom, a nie tylko skutkom. Nasz przypadek nie jest oczywiście regułą i jedynym wytłumaczeniem zmiany zachowania dziecka, może być jednak wskazówką dla rodziców, by i tu szukać przyczyny.

Szkolenie na terapeutę odbywa się dwustopniowo.

I stopień

I stopień jest przede wszystkim częścią teoretyczną, przybliżającą problematykę  prawidłowych i zaburzonych procesów integracji sensorycznej. Podbudowa teoretyczna jest także przepustką do odbywania II stopnia kursu. Szkolenie to jednak w żaden sposób nie uprawnia do przeprowadzania diagnozy, a także terapii w tym zakresie. Umożliwia natomiast lepsze rozumienie samego tematu. W kursie tym mogą uczestniczyć osoby posiadające wykształcenie w zakresie fizjoterapii, medycyny, psychologii, pedagogiki (z wyłączeniem niektórych specjalności), pedagogiki specjalnej, logopedii.

II stopień

Aby uczestniczyć w kursie II stopnia w zakresie diagnozy i terapii integracji sensorycznej musi mieć ukończony kurs I stopnia, udokumentowane co najmniej roczne doświadczenie w pracy terapeutycznej (nie SI).

Podczas kursu kandydaci na przyszłych terapeutów zapoznają się z procedurami diagnozy, a także poszczególnymi elementami pracy terapeutycznej. Kurs kończy się egzaminem teoretyczno – praktycznym. Po otrzymaniu pozytywnej oceny uczestnik otrzymuje certyfikat, który uprawnia go do przeprowadzania diagnozy oraz terapii integracji sensorycznej.

W Polsce najbardziej znane ośrodki szkolące terapeutów integracji sensorycznej działają pod auspicjami PTIS (Polskie Towarzystwo Integracji Sensorycznej) oraz PSTIS (Polskie Stowarzyszenie Terapeutów Integracji Sensorycznej).

Magdalena Łagowska

Zaburzenia Integracji Sensorycznej

• podwrażliwości sensorycznej,
• nadwrażliwości sensorycznej.

Na bazie tych zaburzeń mogą powstać trudności w planowaniu i wykonywaniu ruchów. Jest to tzw. dyspraksja.
Zaburzenia te mogą występować w obrębie wszystkich zmysłów, mogą również współwystępować.

Symptomy, które można zauważyć u dziecka z zaburzeniami integracji sensorycznej:

• jest nadmiernie ruchliwe, nadpobudliwe, impulsywne,
• łatwo się rozprasza i ma trudności ze skupieniem uwagi
• bywa agresywne,
• jest niestabilne emocjonalnie,
• jest zbyt statyczne, mało aktywne,
• ma trudności z zasypianiem i snem,
• prezentuje opóźnione reakcje na bodźce bólowe, dotykowe, węchowe, wzrokowe i słuchowe,
• z opóźnieniem osiągnęło kamienie milowe rozwoju (siadanie, chodzenie, mówienie),
• unika dotyku innych osób lub określonych faktur,
• nie toleruje zabaw dłońmi,
• nie lubi czesania, mycia, obcinania włosów, kąpieli, obcinania paznokci,
• domaga się dotyku, lubi intensywne zabawy,
• wydaje się, że ma obniżoną wrażliwość na bodźce dotykowe, bólowe,
• ma słabą świadomość własnego ciała,
• wykazuje zachowania autostymulujące / autoagresywne (drapanie się, szczypanie, gryzienie, uderzanie),
• ma nieprawidłowe napięcie mięśniowe (podwyższone lub obniżone),
• wydaje się niezdarne (często uapada, potyka się),
• ma trudności z oceną odległości,
• może mieć problem z samoobsługą (ubieranie, rozbieranie),
• ma problemy z obustronną koordynacją ruchową,
• często myli strony prawa-lewa
• z trudnością przychodzi mu naśladowanie ruchów innych osób,
• reaguje nadmiernym zadowoleniem na ruch, lubi intensywne zabawy (kręcenie się, bujanie, podskoki),
• boi się odrywać stopy od podłoża,
• odczuwa nienaturalny lęk przed upadkiem lub wysokością,
• boi się / unika zabaw ze zmianami pozycji (kręcenie się, bujanie, podskoki),
• ma trudności z pisaniem, czytaniem,
• zabawy / czynności manualne przychodzą mu z trudnością,
• zbyt lekko lub zbyt mocno chwyta przedmioty,
• nieprawidłowo stoi / siedzi,
• szybko się męczy,
• jest wrażliwe na światło lub określone kolory,
• ma trudności z utrzymaniem wzroku na przedmiocie lub z podążaniem wzroku za przedmiotem,
• nie lubi / domaga sie pokarmów o określonej konsystencji,
• poznaje otoczenie za pomocą smaku (ssie, gryzie przedmioty),
• nie lubi głośnych / określonych dźwięków,
• ma opóźniony rozwój mowy,
• lubi wydawać głośne dźwięki,
• pewnych dźwięków nie zauważa,
• poznaje otoczenie za pomocą węchu,
• negatywnie reaguje na niektóre zapachy,
• nie rozróżnia zapachów,
• ignoruje nieprzyjemne zapachy;